آیینه ای به نام دیگری
مدیر سیستم — ۱۴۰۵/۰۸/۲۳
وقتی بارِ سنگینِ درونی خودمان را روی دوش دیگری میاندازیم...
در روزهای شلوغ و پرهیاهو، وقتی فشار کار و خستگی به اوج میرسد، خیلی وقتها بدون آنکه متوجه شویم با کوچکترین بهانهای سر عزیزانمان غر میزنیم یا ایرادهای بنیاسرائیلی میگیریم. در ظاهر به نظر میرسد آنها کاری کردهاند که ما کلافه شدهایم؛ اما زیر پوست این بدخلقی یک واقعیت پنهان در جریان است: ما باری هیجانی روی دوشمان داریم که توان حملش را نداریم و برای سبک شدن، آن را به دیگری نسبت میدهیم یا در وجود او تخلیه میکنیم. این مکانیسم دفاعی که به «فرافکنی» معروف است، بسیار فراتر از یک لجبازی ساده است؛ فرافکنی راهی است که ذهن ما برای خلاص شدن از شر احساسات دردناک و غیرقابلتحمل به کار میگیرد.
این ترفند از نوزادی با ماست؛ نوزاد که کلمهای ندارد، با گریه تمام ترس و دردش را به والدین منتقل میکند تا آنها به جایش این رنج را حس کرده و آرامش کنند. در بزرگسالی هم، زمانی که زیر فشار استرس کم میآوریم، گاهی به همین روش برمیگردیم. سادهترین شکلش زمانی است که خودمان از موضوعی عصبانی و دلخوریم، اما چون پذیرش این خشم برایمان دشوار است، مدام به طرف مقابل نگاه میکنیم و با تردید میپرسیم: «چرا از دست من عصبانی هستی؟» در حالی که او اصلاً عصبانی نیست و این خشمِ انکارشده خود ماست که در آینه رفتار او میبینیم. گاهی این روش، تبدیل به سبک ثابت روابطمان میشود. کسی که از پذیرش نیازها و ضعفهایش میترسد، نقاب «کوهِ استوار و بینیاز» را میزند و ناهشیارانه جذب آدمی میشود که مدام در بحران است و نیاز به نجات دارد؛ اینطور بخش نیازمند و آسیبپذیر خودش را به او واگذار میکند تا دیگری به جایش آن را زندگی کند. گاهی هم وقتی خصومت و خشم درونیمان را انکار میکنیم و به دنیای بیرون نسبت میدهیم، ناگهان دنیا در چشممان پر از خطر و تهدید میشود؛ در نتیجه همیشه در ترس و اضطراب به سر میبریم که نکند از بیرون آسیبی به ما برسد.
شکستن این چرخه از جایی شروع میشود که در اوج یک بحث یا قضاوت، به جای نسبت دادنِ احساسات و ویژگیهای انکارشده خودمان به طرف مقابل، لحظهای مکث کنیم و بدون توجیه، سهم خودمان از خطا و حس ناخوشایند را بپذیریم. وقتی جرات حمل کردن احساسات خودمان را پیدا کنیم، روابطمان از یک میدان جنگ پنهان به فضایی امن و برابر تبدیل میشود.
از کتاب «چرا آن کار را کردم»
تلخیص و نگارش: ریحانه خداکرمی