فریبِ کمال

وقتی برای فرار از درد دنیا را زیباتر از آنچه هست میبینیم

آیا تا به حال شده یک هفته احساس کنید بر فراز دنیا ایستاده اید و پر از شور و شوق نسبت به زندگی و آیندستان هستید. اما یک یا چند هفته بعد بدون هیچ دلیلی حس کنید در سطل زباله دست و پا میزنید؟ اگر این حس را می شناسید. احتمالاً در تله آرمانی سازی گیر کرده اید.

آرمانی سازی یعنی انسان یا چیزی را به عرش اعلی رساندن، داشتن امیدها و انتظاراتی غیر واقعی که اغلب به سرخوردگی منتهی میشود. آشناترین نمونه اش عشق رمانتیک است در ابتدای رابطه معشوق بی عیب و نقص به نظر می آید. اما به مرور زمان او را آن گونه که هست میبینیم در واقع آرمانی سازی راه حل ساده ای است برای مشکلاتی که در سطح ناهشیار احساس ناتوانی و درماندگی ایجاد میکند.

فرهنگ ما هم این تصویر را تغذیه میکند فیلم های هالیوودی هر روزمان را با تصاویری از عشق کامل و بی نقص بمباران میکند و ورزشکاران مشهور و ستاره های سینما را در ذهنمان به قهرمانانی تبدیل میکنیم که هیچ کدام از مشکلات ما را ندارند. آرمانی سازی فقط به آدمها محدود نیست. کسانی که معتقدند فقط اگر فلان اتفاق بیفتد دیگر خوشبخت میشوند. خود آن اتفاق را آرمانی میکنند و گاهی هم خودمان را آرمانی میکنیم و پشت چهره غیرواقعی ای پنهان میشویم تا از شرم و ناامیدی فرار کنیم آرمانی سازی اغلب شانه به شانه دوپاره سازی پیش میرود یعنی شخص بين «خوبِ خوب» و «بدِ بد» تغییر وضعیت میدهد. چون ناکام شدن و ناامید شدن در روابط اجتناب ناپذیر است. در این مسیر ممکن است حتی از طرف مقابل دست بکشیم او را بی ارزش کنیم و حتی از او متنفر شویم.

همین الگو در شیدایی افسردگی هم دیده میشود جایی که فرد مدام در الاکلنگِ خوش بینی و ناامیدی شدید بالاوپایین میشود و هم دوپاره سازی هست و هم آرمانی سازی. اما حتی اگر معیارهای لازم برای اختلال دو قطبی را نداشته باشید، ممکن است بین احساسات خیلی خوب و خیلی بد نوسان داشته باشید.

پس از این به بعد دقت کنید مردم چگونه تجربیاتشان را توصیف میکنند و سعی میکنند آن را آرمانی جلوه دهند و امیدها و انتظاراتتان را در رابطه عاشقانه بررسی کنید تا میزان آرمانی سازی را تشخیص دهید. وقتی آرمانی سازی ناکام می شود. احساسات ناامیدیِ دردناکی که بالا می آید احتمالاً پیامد ناامیدی نیستند شاید علت آنها این باشد که شما به دنبال چیزی آرمانی می گردید.

پس به یاد داشته باش گاهی بهای دفاع آرمانی سازی سنگین است.

از کتاب «چرا آن کار را کردم»

تلخیص و نگارش: عسل سادات کرامتی